O uzdrowisku
Zakład Przyrodoleczniczy w Nowej Wsi Iławeckiej otwarto w 2026 roku. Leczenie w tych lasach zaczęło się jednak znacznie wcześniej: pierwszych kuracjuszy przyjęto tutaj wiosną 1941 roku, w niewielkim sanatorium powiatowym.
Sanatorium pod Neuendorf
Przedwojenny Landsberg, dzisiejsze Górowo Iławeckie, miał własne zaplecze wypoczynkowe już na początku XX wieku: kąpielisko miejskie nad stawem, leśny dom wypoczynkowy i pawilon spacerowy w lesie miejskim. Zachowały się z niego fotografie.
Wyraźniejszy ślad prowadzi pod samą Nową Wieś Iławecką, dawny Neuendorf. W 1936 roku starostwo wykupiło tam pięć gospodarstw na słabych piaszczystych gruntach, sto czternaście hektarów, i obsadziło je lasem. Pięć lat później, wiosną 1941 roku, powiat otworzył w tym lesie sanatorium pulmonologiczne: dom rekonwalescentów dla ośmiu, najwyżej dziesięciu osób zagrożonych gruźlicą. Prowadziła go pielęgniarka pod nadzorem lekarza rejonowego, a dzieciom ze wsi zabroniono odwiedzin.
Rok 1945 przerwał tę historię wraz ze zmianą granic i ludności. O leczniczej tradycji okolicy przypominał odtąd szpital w Górowie Iławeckim, założony w 1946 roku, od 1970 roku prowadzony jako szpital rehabilitacyjny. To on dziś przyjmuje pacjentów w zakładzie w Nowej Wsi.
Dzisiejsze uzdrowisko podejmuje wątek przerwany osiemdziesiąt lat temu. Rozporządzenie Rady Ministrów z 2019 roku ustanowiło tutaj obszar ochrony uzdrowiskowej, a jego podstawą były walory obecne w okolicy od dawna: łagodny klimat, sosnowy las i cisza pogranicza. Zakład Przyrodoleczniczy oddano do użytku w 2026 roku, w tej samej wsi i wśród tych samych lasów.
Geneza
Gmina Górowo Iławeckie jest małą gminą wiejską przy granicy państwa, bez przemysłu i bez dużych pracodawców. Kierunków rozwoju gospodarczego ma niewiele, a te dostępne wynikają z zasobów samego miejsca: czystego powietrza, lasu, łagodnego klimatu i jednego z największych w Polsce złóż borowiny. Na tym rachunku oparto decyzję o budowie uzdrowiska.
Kierunek odpowiadał założeniom regionalnym. Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego województwa warmińsko-mazurskiego do roku 2030 wymienia rozwój funkcji sanatoryjno-uzdrowiskowych wśród nowatorskich form turystyki, mających wydłużyć sezon turystyczny w regionie. Ustanowienie obszaru ochrony uzdrowiskowej w 2019 roku otworzyło drogę do finansowania.
Środki pochodziły z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmińsko-Mazurskiego, z poddziałania 6.2.1 „Infrastruktura uzdrowiskowa”. Gmina zawarła dwie umowy o dofinansowanie: w 2017 roku na urządzenia i obiekty lecznictwa uzdrowiskowego w lesie Doliny Elmy, w 2023 roku na Zakład Przyrodoleczniczy wraz z infrastrukturą techniczną. Łączna wartość obu projektów przekroczyła 49 mln zł, a dofinansowanie wyniosło ponad 39 mln zł.
Realizacja przypadła na lata pandemii i wojny za wschodnią granicą. Ruch turystyczny zamarł. Harmonogramy przesunęły się, kosztorysy wzrosły, a założenia sprzed dziesięciu lat wymagały ponownej oceny.
Spółka Uzdrowisko Górowo Iławeckie działa od 2026 roku i prowadzi obiekty z powierzenia gminy. Zakład Przyrodoleczniczy otrzymał pozwolenie na użytkowanie w czerwcu 2026 roku. Od 15 czerwca 2026 roku prowadzona jest w nim rehabilitacja lecznicza finansowana przez NFZ; wykonuje ją Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny w Górowie Iławeckim na podstawie umowy użyczenia. Kolejne usługi uruchamiamy etapami, a w planach pozostaje baza noclegowa dla kuracjuszy.
Warunki dofinansowania wyznaczają ramy działalności. Infrastruktura ma pozostać ogólnodostępna, a działalność gospodarcza podlega ograniczeniom, dlatego zakres usług i ich ceny wynikają z uchwał Rady Gminy, nie z kalkulacji handlowej. Na takich warunkach przyznano środki europejskie.
Zakład Przyrodoleczniczy
Zakład ma trzy kondygnacje i blisko 3000 m² powierzchni; pozwolenie na użytkowanie otrzymał w czerwcu 2026 roku. W centralnej części hali mieści się basen rehabilitacyjny o powierzchni 150 m² lustra wody z jacuzzi, a zaplecze tworzą działy hydroterapii, kinezyterapii, fizykoterapii, krioterapii, fototerapii, masażu, balneoterapii i peloidoterapii oraz komora hiperbaryczna.
Obok powstał pawilon z pijalnią, grotą solną i salami masażu, a dalej drewniana tężnia z wiatą inhalacyjną. Usługi uruchamiamy etapami; od czerwca 2026 roku w zakładzie prowadzona jest rehabilitacja lecznicza finansowana przez NFZ.
Wnętrza Zakładu
Pomieszczenia wybudowane i wyposażone w ramach projektu. Zdjęcia opracowano cyfrowo: zmieniono oświetlenie, uprzątnięto kadr i dodano drobne rekwizyty.
Surowce i klimat
Klimat
Właściwości lecznicze klimatu potwierdza świadectwo IMGW-PIB: warunki korzystne dla lecznictwa uzdrowiskowego, aeroterapii i kinezyterapii, o niskiej bodźcowości.
Borowina „Wojciechy-B”
Złoże torfu leczniczego ze świadectwem Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, o wskazaniach reumatologicznych, ortopedycznych i neurologicznych. Gmina przygotowuje się do jego eksploatacji.
Sosnowe lasy dawnej Natangii
Obszar ochrony uzdrowiskowej obejmuje 5211 hektarów, a obiekty stoją w strefie A, otoczone lasami i ciszą pogranicza Warmii i Mazur — starej pruskiej krainy Natangii, w której Górowo Iławeckie założono w 1335 roku.
Kierunki lecznicze
- schorzenia ortopedyczno-urazowe,
- choroby reumatologiczne,
- choroby górnych i dolnych dróg oddechowych.
W operacie uzdrowiskowym z 2025 roku gmina wnioskuje o rozszerzenie kierunków o leczenie otyłości, chorób kardiologicznych i nadciśnienia oraz chorób neurologicznych.
